Huppakee

kaah.nl

foto 3Natuurlijk begrijp ik de commotie rond de documentaire over de Levenseindekliniek. De uitzending op 15 februari 2016 (2 Doc NPO) komt hard aan. Niet alleen gaat het over leven en dood, het gaat vooral over beoordelen en kiezen. In de documentaire zijn drie portretten gemaakt van mensen met een euthanasieverzoek. Vooral het deel over Mevrouw Goudriaan raakt mij. Zij lijdt aan semantische dementie. Een vorm van dementie die alles wat taal is aantast. In een vroeg stadium van de ziekte heeft zij helder aangegeven dat zij wil dat haar leven eindigt wanneer zij o.a niet meer kan praten. Maar wat bedoelde zij destijds met ‘praten’? Communiceren? Je kunt je afvragen of een mens bij leven ooit niet communiceert. In de film hoor je haar spreken. Het lijken lege zinnen en het is onduidelijk of zij de vragen van haar man en arts begrijpt. Daar wil ik op inzoomen.

Ik wil benadrukken dat ik geen uitspraak wil en kan doen over de ‘juistheid’ van het inwilligen van haar euthanasieverzoek. Ik sta niet in de schoenen van mevrouw, haar man of de arts. Deze documentaire is, wat mij betreft, niet toereikend om een gefundeerd oordeel te vellen. Dat is niet aan mij. Ik wil wel vragen stellen om de complexheid van de beslissing ter discussie te stellen.

Wat is het moment dat er geen communicatie (meer) mogelijk is? In de film zijn er aanwijzingen dat er geen communicatie meer is. Geen adequate reacties op vragen, inhoudsloze frasen. Maar we zien mevrouw ook lachen. Als haar man vraagt of ze dood wil, zegt ze “Ja”. Is dat een adequaat antwoord? En kunnen wij als kijker dat beoordelen? En haar man en de arts? Wat noem je nog communicatie?

De situatie waarin mijn communicatie ernstig verstoord was is geenszins te vergelijken met die van mevrouw Goudriaan. Wat ik toen ervaren heb is wel dat communicatie zoveel méér omvat dan spreken. Spreken is een zeer complexe communicatievorm. Aanraken, lachen, zintuigelijke waarneming, muziek zijn wat mij betreft óók communicatie. Basale en onmisbare vormen van contact die geen woorden behoeven. Is die wens, die je vóór een ontstane situatie hebt geuit, nog valide? Als je destijds (bij je volle verstand) hebt besloten om een bepaalde levensvorm niet meer acceptabel te vinden, is die vorm dan ook nog onacceptabel als je er middenin zit? En hoe kun je écht het moment bepalen waarop het voor de ander genoeg is? Ik ben er niet uit.

Het is verdrietig dat een leven eindigt.

Logo kaartje